Proxy Nedir? Proxy Sunucusu Nasıl Çalışır?

Proxy sözcüğü İngilizcede “vekil” anlamına gelir ve işlevi tam olarak budur: sizin yerinize bağlantı kurar. Tarayıcınız bir sayfayı doğrudan sunucusundan istemek yerine isteği proxy'ye bırakır. Proxy hedef sunucuya kendi ağ bağlantısıyla gider, yanıtı alır ve size geri verir. Hedef sunucunun bakış açısından bağlantının kaynağı proxy'dir; sizin ev ya da ofis bağlantınız bu konuşmada görünmez.

Bu basit aktarma işinin üzerine farklı görevler eklenebilir. Kurumsal ağlardaki proxy'ler çalışanların hangi sitelere erişebileceğini süzer ve sık istenen dosyaları önbellekte tutar. Okullar içerik filtrelemek için, geliştiriciler trafiği incelemek için proxy kullanır. Bu sitede anlatılan proxy türleri ise başka bir amaca hizmet eder: isteğinizin belirli bir ağdan, belirli bir ülkeden ya da belirli bir operatörden çıkmasını sağlamak.

Proxy'nin nasıl çalıştığını anlamanın en kolay yolu, tek bir isteği baştan sona izlemektir. Aşağıdaki adımlar HTTP proxy ve SOCKS5 için ortak mantığı anlatır; protokole özgü ayrıntılar bir sonraki bölümde.

1. İstemci proxy'ye bağlanır

   Tarayıcı ya da yazılım, hedef sitenin adresine değil proxy sunucusunun adresine ve portuna bir TCP bağlantısı açar. Bu yüzden proxy ayarında hedef site değil, yalnızca proxy'nin adresi ve portu yazılıdır.

2. Kimlik doğrulanır

   Proxy, bağlantıyı kabul etmeden önce kullanıcı adı ve şifre ister ya da bağlantının izin verilen bir IP adresinden gelip gelmediğine bakar. Denetimden geçemeyen istemci reddedilir.

3. Hedef bildirilir

   İstemci proxy'ye hangi siteye gitmek istediğini söyler. HTTP proxy'de bu, tam adres içeren bir istek ya da HTTPS için CONNECT satırıdır; SOCKS5'te ise protokolün kendi komut mesajıdır.

4. Proxy hedefe bağlanır

   Proxy, hedef sunucuya kendi ağ çıkışından bağlanır. Hedef sitenin kayıtlarına düşen IP adresi, proxy'nin bu çıkış adresidir. Mobil proxy'de bu adres bir mobil operatörün şebekesine aittir.

5. Yanıt geri taşınır

   Hedefin gönderdiği veri proxy üzerinden istemciye ulaşır. HTTPS bağlantılarda içerik baştan sona şifreli kalır; proxy yalnızca şifreli baytları aktarır.

Alan adının nerede çözüldüğü de bu yolculuğun parçasıdır. HTTP proxy ile bir siteye giderken alan adını genellikle proxy çözer. SOCKS5'te istemci adı kendisi çözüp proxy'ye yalnızca IP gönderebilir ya da adı olduğu gibi proxy'ye bırakabilir. İkinci yolda kendi internet servis sağlayıcınızın DNS sunucusu hedef alan adını görmez; curl'de bu fark socks5h:// şemasıyla seçilir.

“Proxy” sözcüğü iki farklı mimari için kullanılır ve karıştırıldığında yanlış ürün aranır. İleri proxy (forward proxy) istemcinin tarafında durur ve onun adına dış dünyaya bağlanır. Ters proxy (reverse proxy) ise sunucunun önünde durur ve gelen ziyaretçileri arka plandaki sunuculara dağıtır.

Mobil proxy, residential proxy, ISP ve datacenter proxy gibi satın alınabilen hizmetlerin tamamı ileri proxy'dir. Bir içerik dağıtım ağının ya da yük dengeleyicinin sitenizin önünde durması ise ters proxy örneğidir ve çıkış IP'nizle ilgisi yoktur.

Şeffaf proxy

Bir de istemci hiçbir ayar yapmadan araya giren şeffaf proxy vardır. Bazı kurumsal ve kamusal ağlar trafiği ağ düzeyinde yakalayıp bir proxy'den geçirir; kullanıcı ayar yapmadığı için bunu çoğu zaman bilmez. Şeffaf proxy, bu rehberin konusu olan “çıkış IP'sini seçme” amacına hizmet etmez; ama bir proxy testinde beklenmedik sonuç alıyorsanız bulunduğunuz ağda böyle bir ara katman olabileceğini akılda tutun.

Proxy ile istemcinin hangi dili konuştuğuna protokol denir. HTTP proxy, adından da anlaşıldığı gibi HTTP'yi anlar. Düz HTTP isteklerini okuyup iletir; HTTPS siteler için ise istemci CONNECT yöntemiyle bir tünel ister ve proxy bundan sonra şifreli baytları yorumlamadan taşır. Tarayıcılar, curl ve çoğu programlama kütüphanesi HTTP proxy ayarını yerleşik olarak destekler.

SOCKS5 ise uygulama katmanından bağımsızdır. Bağlantının içinde HTTP mi, başka bir TCP protokolü mü olduğuyla ilgilenmez; standardında UDP aktarımı için ayrı bir komut da tanımlıdır. Bu esneklik, proxy ayarı yalnızca SOCKS kabul eden uygulamalarda işe yarar. İki protokol de kendi başına şifreleme yapmaz; hangisinin daha “gizli” olduğuna dair yaygın inanç doğru değildir. Ayrıntılı karşılaştırma HTTP ve SOCKS5 Proxy Farkı rehberinde, ürün bazında hangi protokolün sunulduğu HTTP & SOCKS5 Proxy sayfasındadır.

Ücretli bir proxy, yalnızca hakkı olan kişinin kullanabilmesi için bir kapı denetimi uygular. Yaygın iki yöntem vardır ve seçim, proxy'yi nereden kullanacağınıza bağlıdır.

HTTP proxy'de yanlış şifre genellikle 407 durum koduyla kendini belli eder. SOCKS5'te ise HTTP durum kodu yoktur; bağlantı kapanır ve kütüphane kendi hata mesajını gösterir. Bu fark, sorun giderirken hangi belirtiyi arayacağınızı belirler.

Protokol proxy'ye nasıl bağlandığınızı, tür ise hedef sitenin hangi ağdan gelen bir adres gördüğünü anlatır. Satın alırken asıl soru budur: işiniz hangi tür ağdan gelen bir ziyaretçiyi taklit etmeyi değil, temsil etmeyi gerektiriyor?

Mobil proxy, ileri proxy ailesinin çıkış IP'sini bir mobil operatörden alan üyesidir. Bağlanma biçimi diğerleriyle aynıdır: adres, port, kimlik bilgisi ve protokol. Fark, isteğin dış dünyaya bir SIM kartlı hattın mobil veri bağlantısından çıkmasıdır. Hedef site, telefonuyla mobil internete bağlanmış bir kullanıcının adres aralığından gelen bir bağlantı görür.

Mobil şebekelerde IPv4 adresleri kıt olduğu için operatörler çok sayıda aboneyi aynı genel adresin arkasında toplar. Bu düzen (CGNAT) mobil IP'lerin karakterini belirler: aynı adres aynı anda başka kullanıcılara da ait olabilir ve operatör hattı yeniden bağladığında adres değişebilir. Nedenini ve sitelerin bu adresleri nasıl karşıladığını CGNAT Nedir? rehberinde anlattık; ürünün kendisi için Mobil Proxy sayfasına bakabilirsiniz.

Sabit hat ve rotating mobil proxy

Mobil proxy iki ayrı mantıkla sunulur. Sabit hatlı modelde paket süresince bir SIM hattı size ayrılır ve sağlayıcı beyanına göre her pakette IP'yi sizin değiştirdiğiniz ayrı bir bağlantı bulunur. Rotating Mobil Proxy modelinde ise tek bir proxy adresine bağlanırsınız; sağlayıcı beyanına göre varsayılan davranışta her istek değişen bir mobil IP'den çıkar ve isteğe bağlı olarak bir oturum kimliğiyle aynı IP korunabilir. İki modelin ne zaman hangisine uyduğunu Sticky ve Rotating Proxy Farkları rehberinde karşılaştırdık.

Proxy'den beklenti doğru kurulmazsa sonuç da yanlış yorumlanır. Proxy yalnızca ağ katmanında bir şeyi değiştirir; tarayıcınızın ve hesabınızın verdiği diğer bilgiler olduğu gibi kalır.

• Değişir: proxy üzerinden giden bağlantılarda hedefin gördüğü IP adresi ve bu adresten türetilen ülke, operatör gibi bilgiler.
• İstemciye bağlıdır: alan adı sorgularının nerede çözüleceği; HTTP proxy ve socks5h adı proxy'ye bırakır.
• Değişmez: tarayıcının dil ve saat dilimi ayarları, çerezler, tarayıcı kimliği (User-Agent) ve giriş yaptığınız hesaplar.
• Ayrı kanaldır: tarayıcıdaki WebRTC bağlantıları ve proxy ayarını yok sayan uygulamaların trafiği.

Bu yüzden konuma bağlı bir test yaparken yalnızca çıkış IP'sini değil, tarayıcının dil ve saat dilimi ayarlarını da test senaryonuza göre belirlemeniz gerekir. Tarayıcınızın gönderdiği kimlik bilgisini User Agent Kontrol aracıyla görebilirsiniz.

Proxy, trafiğinizin geçtiği bir ara noktadır; dolayısıyla kimin işlettiği önemlidir. HTTPS ile açılan sitelerde içerik proxy'ye karşı şifreli kalır, ama proxy hangi alan adına ve porta bağlandığınızı görür. Düz HTTP ile gönderilen her şey ise okunabilir. İnternette dolaşan açık proxy listeleri bu yüzden iş için uygun değildir: sahibi belli değildir, trafiği kaydedebilir ya da değiştirebilir.

• Hedef sitelere mümkün olduğunca HTTPS ile bağlanın.
• Proxy kimlik bilgilerini kod deposuna yazmayın; ortam değişkeni ya da gizli bilgi kasası kullanın. Python örnekleri için Python ile Mobil Proxy Kullanımı rehberine bakın.
• Sistem genelinde proxy açtığınızda arka plandaki güncelleyicilerin de proxy'den çıkacağını, kotalı pakette bunun kotadan düşeceğini unutmayın.
• İşiniz bitince tarayıcı ya da sistem proxy ayarını kapatın.

1. Hedef kitleniz kim? Mobil kullanıcıların gördüğünü görmek istiyorsanız mobil operatör IP'si anlamlıdır; masaüstü ev kullanıcısı için residential ya da ISP yeterli olabilir.
2. Adres sabit mi kalmalı? Uzun süre aynı adresten oturum tutacaksanız sabit adresli bir tür; çok sayıda bağımsız istek atacaksanız rotasyonlu bir tür seçin.
3. Hangi protokol gerekiyor? Tarayıcı ve HTTP araçları için HTTP proxy yeterlidir; HTTP dışı bir uygulama SOCKS5 isteyebilir.
4. Ne kadar veri harcayacaksınız? GB kotalı ve kotasız paketlerin farkını Mobil Proxy Fiyatlarını Etkileyen Faktörler rehberinde anlattık.